Schildpad

Testudines

Grootte en Gewicht

Mannetjes zijn meestal kleiner dan vrouwtjes.
Grootte varieert sterk per soort:
- Kleine soorten zoals de moerasschildpad: 12–20 cm.
- Grote soorten zoals de Galápagos-schildpad: tot wel 1,2 meter lang.
Gewicht:
- Kleine soorten: enkele kilogrammen.
- Grote soorten: tot wel 250–400 kg (bijvoorbeeld de lederbackschildpad, de grootste zeeschildpad).

Levensduur

Schildpadden staan bekend om hun lange levensduur.
- Veel soorten kunnen 50 tot 100 jaar oud worden.
- Sommige landschildpadden, zoals de Galápagos-schildpad, kunnen zelfs meer dan 150 jaar leven.

Voeding

Landschildpadden: meestal herbivoor (planteneters).
- Eten: gras, bladeren, fruit, bloemen.
Zeeschildpadden: afhankelijk van de soort.
- Groene zeeschildpad: voornamelijk planten.
- Lederbackschildpad: eet vooral kwallen.
- Andere soorten: kunnen ook schaaldieren, vissen en algen eten.

Uiterlijke Kenmerken

Schildpadden hebben een hard schild dat uit twee delen bestaat:
- Carapax (bovenkant).
- Plastron (onderkant).
Ze hebben korte, stevige poten (land) of vinachtige ledematen (zee).
Geen tanden, maar een snavelachtige bek.
Ogen aan de zijkant van het hoofd, en vaak een traag, bedachtzaam uiterlijk.

Familie en Classificatie

Schildpadden behoren tot de orde Testudines.
Er zijn meerdere families, waaronder:
- Cheloniidae (zeeschildpadden).
- Testudinidae (landschildpadden).
- Emydidae (moerasschildpadden).
- Trionychidae (weekschildpadden).

Habitat en Verspreiding

Habitat:
- Landschildpadden: droge savannes, bossen, woestijnen.
- Zoetwaterschildpadden: meren, rivieren, moerassen.
- Zeeschildpadden: tropische en subtropische oceanen.
Verspreiding:
- Wereldwijd, behalve in extreem koude gebieden.
- Zeeschildpadden migreren duizenden kilometers tussen broedplaatsen en voedselgebieden.

Interessante Feiten

Schildpadden hebben een uitstekend richtingsgevoel en kunnen migreren over enorme afstanden.
Vrouwtjes keren vaak terug naar dezelfde stranden waar ze zelf zijn geboren om eieren te leggen.
Het geslacht van jonge schildpadden wordt bepaald door de temperatuur van het zand waarin de eieren liggen.
Sommige schildpadden kunnen maanden zonder voedsel overleven door hun trage stofwisseling.
Het schild is een deel van hun skelet – het is vergroeid met de ribben en wervels.

Extra informatie over Schildpadden

Wat is het schild eigenlijk voor?

Het schild van een schildpad is geen los pantser zoals bij sommige insecten of krabben. Het is een deel van het skelet van de schildpad. Het bestaat uit:

De carapax (bovenkant): dit is vergroeid met de ribben en wervelkolom.
De plastron (onderkant): dit beschermt de buikzijde.
Het schild is bedekt met hoornachtige schubben (bij de meeste soorten), die extra bescherming bieden.

Waarom is het schild belangrijk?

Het schild is essentieel voor het overleven van de schildpad. Het dient meerdere doelen:

Bescherming tegen roofdieren, vallen en verwondingen.
Ondersteuning van het lichaam – het is letterlijk hun skelet.
Isolatie tegen extreme temperaturen.
Camouflage – het schild helpt de schildpad op te gaan in zijn omgeving.

Hoe Hard is het Schild van een Schildpad?

Hardheid en Sterkte

Het schild van een schildpad is uitzonderlijk hard en sterk. Het is opgebouwd uit:

Botweefsel (zoals onze ribben en wervels).
Een buitenlaag van keratine – hetzelfde materiaal als onze nagels.

Deze combinatie maakt het schild taai, stootvast en moeilijk te breken.

De hardheid van het schild is vergelijkbaar met dikke botten.
In sommige gevallen kan het schild drukken van honderden kilo’s weerstaan, afhankelijk van de soort.

Kan het schild kapot gaan?

Hoewel het schild erg sterk is, is het niet onbreekbaar. Er zijn situaties waarin het beschadigd kan raken:

Objecten of krachten die het schild kunnen beschadigen:

Auto’s of zware voertuigen – een aanrijding kan het schild breken.
Grote roofdieren – zoals krokodillen of grote katten, kunnen soms door het schild bijten.
Val van grote hoogte – vooral bij jonge of kleinere schildpadden.
Menselijke impact – zoals mishandeling, vallen op harde oppervlakken, of verkeerd gebruik van gereedschap.

Wat gebeurt er als het schild beschadigd raakt?

Kleine scheurtjes kunnen soms genezen, net als botbreuken.
Ernstige schade kan leiden tot infecties, pijn of zelfs de dood, omdat het schild verbonden is met zenuwen en bloedvaten.
Dierenartsen kunnen soms schildherstel uitvoeren met speciale harsen of verbanden.

Wat als het schild er niet was?

Als een schildpad geen schild zou hebben:

Ze zou geen bescherming hebben tegen roofdieren.
Haar organen zouden onbeschermd zijn.
Ze zou niet kunnen overleven, want haar skeletstructuur zou ontbreken.
Een schildpad kan niet zonder schild leven – het is een integraal deel van haar lichaam.

Het is dus niet zo dat een schildpad haar schild kan “uittrekken” zoals een slak uit haar huisje. Het schild groeit mee met de schildpad en is net zo belangrijk als onze botten voor ons.

Kan een schildpad uit zijn schild komen?

Nee, dat is een mythe.

Sommige mensen denken dat een schildpad uit zijn schild kan kruipen, zoals je soms in tekenfilms ziet. Maar dat is niet waar.

Het schild is deel van het lichaam van de schildpad.
Het zit vast aan de botten, zoals de ribben en de wervelkolom.
Een schildpad kan niet leven zonder zijn schild.

Feit: Als je een schildpad uit zijn schild zou halen, zou hij dat niet overleven.

Hoe ademen Schildpadden?

Schildpadden hebben een bijzonder ademhalingssysteem dat zich heeft aangepast aan hun leefomgeving – zowel op het land als in het water.

Normale ademhaling

Net als mensen gebruiken schildpadden hun longen om te ademen.
Ze pompen lucht in en uit via hun mond en neus.
Omdat hun ribben vastzitten aan het schild, gebruiken ze spieren rond hun organen om lucht te verplaatsen – een soort interne pompbeweging.

Ademhalen via de cloaca (cloacale ademhaling)

Sommige waterschildpadden kunnen ook ademen via hun cloaca – een opening aan de achterkant van hun lichaam die normaal wordt gebruikt voor ontlasting en voortplanting.

In de cloaca zitten kleine uitstulpingen (cloacale bursae) die zuurstof uit het water kunnen opnemen.
Ze zuigen water naar binnen, halen er zuurstof uit, en stoten het weer uit.
Dit wordt ook wel “achterwerk-ademhaling” genoemd – en ja, het klinkt grappig, maar het is echt!

Ademhalen onder water

Sommige schildpadden kunnen lang onder water blijven door langzaam te bewegen en zuurstof uit het water te halen via hun cloaca.
Ze kunnen ook zuurstof opslaan in hun lichaam, zoals in het bloed of in speciale weefsels.

Chemische opslag in het schild

Binnenin het schild zit een botstructuur die bicarbonaat en andere stoffen kan opslaan.
Tijdens lange duiken of winterslaap (brumatie) kunnen schildpadden zuurstofarm leven.
Het schild helpt dan om zure afvalstoffen te neutraliseren en chemische balans te bewaren, zodat ze kunnen overleven zonder te ademen.

Wist je dat?

Sommige schildpadden kunnen uren tot zelfs maanden zonder lucht overleven, vooral tijdens winterslaap onder water. Hun lichaam schakelt dan over op een langzaam, zuurstofarm metabolisme.

Wat doen Schildpadden in de Natuur?

Schildpadden zijn rustige, maar nuttige dieren in hun natuurlijke omgeving. Ze spelen een belangrijke rol in het ecosysteem en hebben een verrassend actief leven.

Wat doen ze dagelijks?

Zoeken naar voedsel: Ze eten planten, insecten, vissen, algen of fruit – afhankelijk van de soort.
Zonnen: Landschildpadden en sommige waterschildpadden liggen graag in de zon om hun lichaam op te warmen.
Rust en schuilen: Ze zoeken veilige plekken om te rusten, zoals onder struiken, in holen of onder water.
Migreren: Zeeschildpadden maken lange reizen tussen broedplaatsen en voedselgebieden.

Hun rol in de natuur

Verspreiden van zaden: Door het eten van fruit helpen ze bij het verspreiden van zaden.
Opruimers: Sommige soorten eten dode dieren of afval in het water, wat helpt om het ecosysteem schoon te houden.
Broeden: Vrouwtjes leggen eieren in het zand, wat een belangrijk moment is in hun levenscyclus.

Seizoensgedrag

In koudere gebieden houden sommige schildpadden winterslaap (brumatie), waarbij ze maandenlang stil blijven en nauwelijks ademen.
In tropische gebieden zijn ze vaak actiever tijdens het regenseizoen, wanneer voedsel overvloedig is.

Waarom zijn Schildpadden zo sloom

Schildpadden staan bekend om hun trage bewegingen, net als slakken en luiaards. Maar daar is een goede reden voor!

Waarom bewegen ze zo langzaam?

Energie besparen
Schildpadden hebben een langzame stofwisseling. Dat betekent dat hun lichaam weinig energie verbruikt. Door langzaam te bewegen, besparen ze energie – vooral handig als voedsel schaars is.
Zware bepantsering
Hun harde schild is zwaar. Dat maakt ze goed beschermd, maar ook minder wendbaar en traag.
Geen haast nodig
Schildpadden hebben weinig natuurlijke vijanden dankzij hun schild. Ze hoeven dus niet snel te vluchten zoals andere dieren.
Levensstijl
Ze leven vaak in rustige omgevingen en hebben een kalme levensstijl. Ze nemen de tijd voor alles – eten, bewegen, rusten.

Hoe snel zijn schildpadden?

Landschildpadden: gemiddeld 0,2 tot 0,5 km/u.
Zeeschildpadden in het water: kunnen tot 35 km/u zwemmen als ze willen, maar meestal zwemmen ze rustig.

Welke soort is het sloomst?

De reuzenschildpad van de Galápagos is een van de traagste schildpadden ter wereld:

Snelheid: ongeveer 0,3 km/u.
Maar ze kunnen urenlang lopen zonder te stoppen, langzaam maar gestaag.

Welke soort is het snelst?

De lederbackschildpad (de grootste zeeschildpad) is de snelste schildpadsoort:

Zwemmen: tot wel 35 km/u in korte uitbarstingen.
Ze gebruiken hun grote, vinachtige voorpoten om krachtig door het water te bewegen.
Op land zijn ze nog steeds traag, maar in het water zijn ze echte snelheidskampioenen onder de schildpadden.

Wist je dat?

Hoewel ze langzaam zijn, kunnen schildpadden heel doelgericht bewegen. Ze weten precies waar ze heen willen – of het nu naar voedsel is of naar een nestplaats.