Walvis

Cetacea of Walvisachtigen

Grootte en Gewicht

Kleinste walvis: De dwergpotvis (Kogia sima) is een van de kleinste walvissen. Hij wordt ongeveer 2,7 meter lang en weegt rond de 270 kg.
Grootste walvis: De blauwe vinvis (Balaenoptera musculus) is het grootste dier dat ooit op aarde heeft geleefd. Hij kan tot 30 meter lang worden en meer dan 180.000 kg (180 ton) wegen!

Levensduur

De levensduur varieert per soort:
- Blauwe vinvis: tot 80-90 jaar
- Groenlandse walvis (Balaena mysticetus): kan meer dan 200 jaar oud worden!
- Kleinere soorten leven vaak 30-50 jaar.

Wat eten walvissen?

Er zijn twee hoofdgroepen:

Baleinwalvissen (zoals de blauwe vinvis):
- Hebben baleinen (soort zeef) in plaats van tanden.
- Eten krill, plankton en kleine visjes.
Tandwalvissen (zoals de potvis):
- Hebben tanden.
- Eten inktvis, vis en soms andere zeezoogdieren.

Familie en Indeling

Walvissen behoren tot de orde Cetacea, die wordt onderverdeeld in:

Mysticeti (baleinwalvissen)
Odontoceti (tandwalvissen)

Ze zijn verwant aan evenhoevige landdieren, zoals nijlpaarden.

Waar leven walvissen?

Walvissen komen voor in alle oceanen van de wereld:

Blauwe vinvissen migreren tussen koude wateren (zoals Antarctica) en warmere tropische gebieden.
Sommige soorten, zoals de beluga, leven in koude Arctische wateren.
Andere soorten blijven het hele jaar in tropische of gematigde zeeën.

Kenmerken van walvissen

Gestroomlijnd lichaam, perfect voor zwemmen.
Geen achterpoten, maar een staartvin (fluke) en borstvinnen.
Blaasgat bovenop het hoofd om te ademen.
Dikke speklaag (blubber) voor isolatie.
Sommige soorten kunnen zingen (zoals de bultrug).

Interessante feiten

De blauwe vinvis heeft een hart zo groot als een kleine auto.
Potvissen kunnen tot 3.000 meter diep duiken.
Bultruggen staan bekend om hun complexe zang, die kilometers ver te horen is.
Walvissen slapen met één hersenhelft tegelijk, zodat ze kunnen blijven ademen.
Sommige walvissen migreren duizenden kilometers per jaar.

Extra informatie over Walvissen

Wat zijn Walvissen eigenlijk?

Walvissen zijn grote zeezoogdieren die behoren tot de orde Cetacea, samen met dolfijnen en bruinvissen. Ze leven volledig in het water en ademen lucht via longen. In tegenstelling tot vissen hebben ze geen kieuwen.

Wat zijn walvissen écht?

Hoewel hun naam anders doet vermoeden, zijn walvissen géén vissen. Ze zijn zoogdieren – net als mensen, honden en olifanten. Dat betekent dat ze:

Lucht ademen via longen (niet via kieuwen),
Levendbarend zijn (ze baren levende jongen),
Hun jongen zogen met moedermelk,
En een constante lichaamstemperatuur hebben.

Ze leven wel volledig in het water, maar moeten regelmatig naar het oppervlak komen om te ademen via hun blaasgat boven op hun hoofd.

Wat doen walvissen in hun leven?

Het leven van een walvis draait om een paar belangrijke dingen:

Voeden: Ze eten enorme hoeveelheden voedsel, zoals krill, vis of inktvis.
Migreren: Veel soorten reizen duizenden kilometers per jaar tussen voedselrijke en warme voortplantingsgebieden.
Communiceren: Sommige walvissen, zoals bultruggen, gebruiken complexe geluiden om met elkaar te communiceren.
Zorgen voor hun jongen: Moederwalvissen zorgen intensief voor hun kalf, dat vaak jarenlang bij haar blijft.
Rust en slaap: Ze slapen met één hersenhelft tegelijk, zodat ze kunnen blijven ademen.

Hoeveel walvissoorten zijn er?

Er zijn ongeveer 90 soorten walvisachtigen (inclusief dolfijnen en bruinvissen), waarvan ongeveer 15 tot 20 soorten echte walvissen zijn. Deze worden verdeeld in twee hoofdgroepen:

Baleinwalvissen (Mysticeti) – filteren voedsel met baleinen.
Tandwalvissen (Odontoceti) – hebben tanden en jagen actief.

Bekende walvissoorten (Ook met wetenschappelijke namen)

Baleinwalvissen (Mysticeti):

Blauwe vinvis (Balaenoptera musculus)
Gewone vinvis (Balaenoptera physalus)
Bultrug (Megaptera novaeangliae)
Noordkaper (Eubalaena glacialis)
Groenlandse walvis (Balaena mysticetus)
Dwergvinvis (Balaenoptera acutorostrata)

Tandwalvissen (Odontoceti):

Potvis (Physeter macrocephalus)
Orka (ook een dolfijn) (Orcinus orca)
Dwergpotvis (Kogia sima)
Narwal (Monodon monoceros)
Beluga (witte dolfijn) (Delphinapterus leucas)

Dit is afbeelding van alle walvissen soorten. dit lijkt net op een familieportret

Waarom zijn Walvissen zo groot?

Walvissen behoren tot de grootste dieren op aarde – en dat is geen toeval. Hun enorme grootte is mogelijk dankzij de omgeving waarin ze leven: de oceaan.

Zwaartekracht op het land

Op het land moeten dieren hun eigen gewicht dragen. Dat betekent:

Hun skelet moet sterk genoeg zijn om het lichaam te ondersteunen.
Grote landdieren, zoals de olifant, hebben dikke poten en zware botten om niet in te storten.
Er is een limiet aan hoe groot een dier op land kan worden, omdat zwaartekracht steeds zwaarder drukt naarmate het lichaam groter wordt.

Drijfvermogen in het water

Walvissen leven in het water, en daar werkt het anders:

Water ondersteunt het lichaam van een walvis, net zoals jij lichter voelt als je in een zwembad drijft.
Dit heet drijfvermogen: de opwaartse kracht van water die het gewicht van het dier deels compenseert.
Dankzij dit drijfvermogen hoeven walvissen geen extreem zware botten te hebben om zichzelf te dragen.
Daardoor kunnen ze veel groter worden dan landdieren.

Ook andere zeezoogdieren, zoals zeekoeien en zeehonden, profiteren van dit effect, al zijn zij kleiner dan walvissen.

Wat heeft evolutie hiermee te maken?

De enorme grootte van walvissen is ook het resultaat van miljoenen jaren evolutie:

Walvissen stammen af van landdieren die miljoenen jaren geleden terug het water in gingen.
In het water kregen grotere dieren voordelen:
- Ze konden verder zwemmen op zoek naar voedsel.
- Ze hadden minder vijanden.
- Ze konden meer vet opslaan voor energie en isolatie.
Door natuurlijke selectie overleefden de grotere exemplaren vaker, en zo werden walvissen in de loop van de tijd steeds groter.

en nu kan je het weten waarom Walvissen groot zijn. Als de Blauwe Vinvis die je ziet in het plaatje

Kunnen Walvissen springen?

Ja! Sommige walvissen kunnen echt uit het water springen – en dat is indrukwekkend, want ze kunnen tientallen tonnen wegen. Dit gedrag heet “breaching” in het Engels, of gewoon springen of uitspringen in het Nederlands. En in het Engels heet het “Breach”.

Waarom springen walvissen?

Wetenschappers denken dat walvissen om verschillende redenen springen:

Communicatie – Het harde geluid van een klap op het wateroppervlak kan andere walvissen waarschuwen of aantrekken.
Parasieten afschudden – Door te springen kunnen ze proberen luizen of andere huidparasieten kwijt te raken.
Speels gedrag – Vooral jonge walvissen springen vaak voor de lol of om te oefenen.
Imponeren – Tijdens het paringsseizoen kunnen mannetjes springen om indruk te maken op vrouwtjes.
Navigatie – Sommige onderzoekers denken dat walvissen zo hun omgeving beter kunnen bekijken.

Wat betekent het gedrag van een springende walvis?

Het hangt af van de situatie:

Herhaald springen kan een signaal zijn aan andere walvissen.
Eén grote sprong kan een reactie zijn op iets in de omgeving.
Jonge walvissen springen vaak uit enthousiasme of om te leren.

Hoe springt een walvis eigenlijk?

Springen kost veel kracht. Zo doen ze het:

De walvis zwemt snel omhoog vanuit de diepte.
Met een krachtige slag van de staartvin (fluke) duwt hij zichzelf uit het water.
Soms komt het hele lichaam boven water – dat is een volledige breach.
Daarna valt hij terug met een enorme plons.

Welke walvissen springen uit het water?

Niet alle walvissen springen, maar sommige soorten staan erom bekend:

Bekende springende walvissen:

Soort	Wetenschappelijke naam	Springgedrag
Bultrug	Megaptera novaeangliae	Zeer actief, springt vaak
Orka (tandwalvis)	Orcinus orca	Springt regelmatig
Potvis	Physeter macrocephalus	Springt soms
Dwergvinvis	Balaenoptera acutorostrata	Kan springen
Beluga	Delphinapterus leucas	Springt laag, speels

Kortste en hoogste springers

Kortste springer: De groenlandse walvis (Balaena mysticetus) is zwaar en log, en springt zelden of nauwelijks.
Hoogste springer: De bultrug is kampioen springen – hij kan met zijn hele lichaam meer dan 5 meter boven het water uitkomen!

Hier is video over Bultrug die springt.

Hoe ademen Walvissen?

Walvissen zijn zoogdieren, dus ze ademen lucht in via longen – net als mensen. Maar omdat ze in het water leven, hebben ze een speciaal aanpassingsmechanisme: het blaasgat.

Wat is een blaasgat?

Het blaasgat is een neusgat dat zich boven op het hoofd van de walvis bevindt.
Het is een klep die de walvis bewust opent om te ademen, en sluit om water buiten te houden.
Bij baleinwalvissen zijn er twee blaasgaten, bij tandwalvissen (zoals de potvis en orka) is er één blaasgat.

Hoe controleert een walvis zijn blaasgat?

Het blaasgat wordt bewust gecontroleerd door spieren.
Als de walvis naar het oppervlak komt, opent hij het blaasgat om uit te ademen en daarna in te ademen.
Daarna sluit hij het blaasgat stevig af zodat er geen water in de longen komt tijdens het duiken.

Hoe lang kunnen walvissen hun adem inhouden?

Dat verschilt per soort:

Walvissoort	Adem inhouden (gemiddeld)
Potvis (Physeter macrocephalus)	Tot 90 minuten – langste
Bultrug (Megaptera novaeangliae)	20–30 minuten
Dwergvinvis (Balaenoptera acutorostrata)	15–20 minuten
Beluga (Delphinapterus leucas)	15 minuten
Kortste adem: kleinere soorten zoals de bruinvis houden het vaak maar 5 minuten vol.	5 minuten

Wat gebeurt er als een walvis ademhaalt?

Als een walvis aan de oppervlakte komt, blaast hij eerst uit via het blaasgat.
Dit is een krachtige straal lucht en waterdamp, soms wel 3 tot 5 meter hoog.
Het lijkt alsof er water uit het blaasgat komt, maar dat is meestal condens van warme lucht die uit de longen komt, gemengd met wat zeewater dat op het hoofd lag.

Gedrag bij ademhalen

Walvissen komen regelmatig naar het oppervlak om te ademen.
Ze vertragen hun zwemtempo, richten hun lichaam omhoog, en steken het blaasgat boven water.
Na het ademhalen duiken ze weer onder, soms met een sierlijke staartbeweging.

Dit is video hoe walvis het water uitblaast. Best bizar!

Hebben Walvissen en navel?

Ja, walvissen hebben écht een navel! Veel mensen denken dat deze enorme zeezoogdieren geen navel hebben, maar dat is een misverstand. Net als mensen, honden, olifanten en andere zoogdieren, worden walvissen levend geboren – en dat betekent dat ze een navelstreng hebben gehad.

Hoe krijgen walvissen een navel?

Walvissen zijn zoogdieren, dus ze worden geboren uit hun moeder, niet uit een ei.
Tijdens de zwangerschap is het kalf via een navelstreng verbonden met de moeder.
Die navelstreng zorgt voor voeding en zuurstof.
Na de geboorte wordt de navelstreng afgescheurd of losgelaten, en blijft er een klein litteken achter: de navel.

Waar zit de navel van een walvis?

De navel zit aan de onderkant van het lichaam, ongeveer halverwege tussen de borstvinnen en de staart.
Het is meestal een kleine, ronde of ovale deuk in de huid, soms moeilijk te zien door de dikke speklaag.

Welke walvis heeft de kleinste en grootste navel?

De grootte van de navel hangt af van de grootte van de walvis:

Walvissoort	Navelgrootte (geschat)
Dwergpotvis (Kogia sima)	Kleinste navel – ongeveer 2–3 cm breed
Blauwe vinvis (Balaenoptera musculus)	Grootste navel – tot wel 30 cm lang en 10 cm breed